Cultuur Historische waarde

Op de Utrechtse Heuvelrug liggen veel landgoederen, vaak al generaties in dezelfde families. Zij bevatten veel cultuurhistorie niet alleen in oude gebouwen en ruïnes, maar ook in lanen, sprengen, vijvers, fruitbomentuinen, historische boerderijen, muren, bruggetjes en waterwerken. Daarnaast dragen bossen, heidevelden en oude paden bij aan het historische karakter van het landschap.

Tijdlijn Cultuur Historische waarde

2025

Landgoederen en hun eigenaren zijn een bron van kennis over beheer van het buitengebied. De landgoederen liggen immers al eeuwen op de Utrechtse Heuvelrug. Ze willen graag hun land in een mooie vorm kunnen doorgeven aan de volgende generatie. De ontwikkelingen zijn al bezig. Een aantal landgoederen wordt al fysiek met elkaar verbonden door de aanleg van een ecoduct. Toch zijn er een aantal dingen waar de landgoederen en hun eigenaren tegenaan lopen. De oprukkende woningbouw komt steeds dichter bij de grenzen van de landgoederen. Ook worden landgoedeigenaren snel over één kam geschoren, terwijl gesprekken met individuele landgoedeigenaren juist verschillende inzichten opleveren. Voor nu is de financiering van landgoederen goed geregeld, maar onderhoud is duur dus het is een zorg voor de toekomst dat de financiering wegvalt. Daarnaast zijn er conflicten met omliggende landbouwgronden en soms zelfs hun eigen pachtgronden over het waterpeil dat de landgoedeigenaren graag hoger zien liggen dan de pachters van de landbouwgronden.

2030

Landgoedeigenaren en landbouwers slaan de handen ineen en gaan nauwer samenwerken om het grondwaterpeil op elkaar af te stemmen. Ook komt er meer aandacht voor de recreatieve en educatieve waarde van landgoederen. Er is wel nog wat werk aan de winkel. Zo blijven duidelijke keuzes en begeleiding vanuit overheidsinstanties voor het beheer van de landgoederen uit. Ook kunnen niet alle cultuurhistorische elementen worden behouden of hersteld door het ontstaan en uitbreiden andere functies in het gebied zoals de oprukkende woningbouw of drinkwatervraag. Daarnaast worden er plannen gemaakt voor de toekomst van de cultuurhistorische en natuurlijke elementen op de landgoederen. Het watersysteem van nu is niet hetzelfde als toen elementen zoals lanen, vijvers en sprengen zijn aangelegd dus er worden keuzes gemaakt over of het nog haalbaar is om deze te behouden met het veranderende watersysteem.

2050

De kennis van landgoedeigenaren wordt eindelijk goed benut voor de ontwikkeling van het watersysteem. De hechtere samenwerking tussen landgoederen en andere terreinbeheerders werkt aan het landgoed van de toekomst. Hierin blijven landschappelijke structuren het verhaal van vroeger vertellen, maar soms in net een andere vorm. Deze aanpassingen komen precies op tijd. Veel sprengen en vijvers komen het grootste deel van de tijd droog te staan en de typische beplanting van landgoederen bezwijken regelmatig onder de droogte. Terwijl de oude planten afsterven wordt er al gewerkt aan een nieuwe invullen.

2100

Sommige cultuurhistorische elementen blijven bestaan maar in een andere vorm. Beukenlanen bestaan nu uit andere soorten, waar vroeger een vijver lag is nu een laagte in het landschap en wat eerst een grasveld was is nu een drassig gebied. Het beheer verandert dus flink. Vooral op de plateaus is dit goed zichtbaar waar veel boomplantages zijn omgevormd tot een halfopen heidelandschap. Hiermee wordt er een nog ouder cultuurlandschap teruggebracht. Op deze manier zijn de maatregelen die in de laatste 70 jaar zijn genomen nu een onderdeel van de nieuwe cultuurhistorie. Om deze cultuurhistorische waarde te behouden is er maar een beperkt aantal woningen ontwikkelt op de Utrechtse Heuvelrug. Ook de voedselproductie is vooral in dienst komen staan van de cultuurhistorische waarde door historische vormen van landgebruik uit te voeren. Deze zijn al met al minder productief.